Antidemocratisch gedrag in Nederland
Oproep tot Stemverheffing
Stel je voor ...
Stel je voor. Er is een dictator aan de macht gekomen, die de democratische spelregels heeft weten te veranderen naar het recht van de sterkste. Je was in het verleden kritisch over deze man en je wilt je sociale media posts, die betrekking op hem hebben, verwijderen. Maar de verwijderingsfunctie is geblokkeerd. De koude rillingen beginnen over je rug te gaan. Want de overbuurman is vorige week al hals over kop vertrokken naar onbekende bestemming, en in het begin van de straat is iemand zomaar om 4 uur ‘s nachts van zijn bed gelicht voor ondervraging. Kun je je nieuwe vriend, die een paar weken geleden in je leven gekomen is, wel vertrouwen? En hoe moet je omgaan met je oom die bij de politie werkt en een loyaliteitsverklaring heeft ondertekend? Tenslotte ken je aan paar mensen die zich actief tegen de nieuwe dictator willen verzetten...
Fantasie? Welnee, een mogelijke werkelijkheid die dichtbij is als je nu in Hongarije, Turkije, Rusland, Venezuela, de Verenigde Staten of China woont.
Waar gaat dit over?
Wij zijn zeer bezorgd over de toenemende invloed van antidemocraten. Zij krijgen een steeds grotere groep aanhangers. Extreem rechts heeft grote aantrekkingskracht. Hier en in het buitenland. Checks en balances dreigen genegeerd en mensenrechten gebagatelliseerd te worden.
Dat zijn gevaarlijke ontwikkelingen die vragen om bewustwording en een krachtig democratisch tegengeluid. En om acties die het toenemend antidemocratisch gedrag daadwerkelijk tegengaan.
Een stukje context
In media kun je dagelijks berichten tegenkomen over antidemocratisch gedag van politici. Ze verdraaien de werkelijkheid, bluffen en liegen aantoonbaar. Het systeem is niet in staat hen te corrigeren en te ontmaskeren als manipulatoren en het kan ook geen effectieve tegenmaatregelen nemen. Deze vormen van antidemocratisch gedrag zien wij als waarneembare uitingen van het verschuiven van normen en waarden in de richting van een ontwrichte maatschappij. Dat is ernstig en verontrustend. Zorgwekkend is het daarbij dat incidenteel antidemocratisch gedrag minder gevaarlijk kan lijken, maar dat een reeks van zulke gebeurtenissen kan leiden tot ontaarding van de maatschappij en tot verloedering van normen en waarden. Dat is eerder gebeurd.
In de vorige eeuw hebben fascisme, communisme en nazisme zich weten te ontwikkelen tot systemen die veel ellende en talloze slachtoffers hebben veroorzaakt. Alle drie zijn deze bewegingen begonnen als alternatief voor de toen heersende politieke instabiliteit, armoede, honger en werkloosheid. Ze leken een alternatief te zijn dat goed paste in de omstandigheden die door het einde van de Eerste Wereldoorlog geschapen waren. Nazi’s en fascisten verkregen hun macht doordat bestaande politieke partijen met ze gingen samenwerken. De communisten kwamen via een revolutie aan de macht. Alle drie hebben ze echter geleid tot sterk antidemocratisch, dictatoriaal gedrag met enorme ontaardingen.
Wij vrezen dat we in Nederland, in een toenemend aantal andere Europese landen en in de VS in een fase zitten die ook kan ontaarden in nieuwe varianten van autocratie.
Antidemocratisch gedrag en antidemocratische uitspraken kunnen grote invloed hebben. Zeker als ze passen in een reeks verwante acties die elkaar onderling versterken. Ze moeten dan ook bestreden worden. Daarbij richten we ons in eerste instantie op ontwikkelingen in Nederland.
Hoe dan?
Het is lastig om antidemocratisch gedrag effectief te bestrijden. Maar het kan als veel mensen vaak en zo openbaar mogelijk antidemocratisch gedrag aan de kaak stellen. De aantallen tellen hier: het aantal mensen en het aantal reacties op evidente overschrijdingen van democratische normen en waarden. Er zijn daarvoor veel mensen nodig uit allerlei maatschappelijke geledingen die bezwaar maken tegen antidemocratisch gedrag en die dat mondeling of schriftelijk uiten. In ontmoetingen, gesprekken, vergaderingen en op grotere schaal via beschikbare media. Denk aan interviews en columns in kranten, radio en tv, sociale media en in YouTube filmpjes etc. Dat geldt voor ons allemaal. En schroom niet om dergelijke overschrijdingen te bekritiseren op verjaardagen, in de kantine van je sportvereniging of door collega’s in je bedrijf. Er staat veel op het spel.
Jouw reactie telt!
Het wordt steeds gemakkelijker om overschrijdingen van democratisch gedag aan de kaak te stellen als je je in het openbaar gesteund voelt in dergelijke acties door anderen. Hier is absoluut een netwerkeffect aan de orde: jouw reactie helpt anderen om hetzelfde te doen. Verhef je stem dus.
Het helpt ook als we globaal genomen hetzelfde onder antidemocratisch gedrag verstaan. Daarom hebben we deze website met (o.a.) voorbeelden van antidemocratisch gedrag in het leven geroepen. En met criteria die daarbij gebruikt kunnen worden.
Kerngroep
Doe mee. Dat is onze eerste oproep.
En een krachtiger geluid is mogelijk als er ook gecoördineerde acties ondernomen worden. Acties die bedacht en georganiseerd moeten worden. Daarom willen we een kerngroep vormen die dergelijke acties bedenkt en organiseert. Het is ons doel om hier een brede beweging van te maken met niet te negeren maatschappelijke en politieke impact.
Een beweging die zich, naast de verdediging van de democratie, ook kan richten op versterking en toekomstvaste verandering van onze democratische structuur.
En dat is onze tweede oproep. Kom met ons samenwerken om er voor te zorgen dat een beweging, die antidemocratische krachten terugdringt, van de grond komt. Met name met goede ideeën of met het realiseren daarvan. Als je denkt daaraan te kunnen bijdragen, ben je van harte welkom. Meld je dan op dit mailadres: antidemocratischgedrag@outlook.com. Geef ook je naam en telefoonnummer. We nemen snel contact met je op. We gaan zorgvuldig met je gegevens om. Geef het aan indien je geen berichten meer van ons wilt krijgen.
Frans Dolmans
Theo Kristel